mobilecinema1_280

Vechten tegen stilte

Totaal verbaasd waren de zusjes Femke en Ilse van Velzen, toen zij acht jaar geleden terugkwamen uit Angola. In een vluchtelingenkamp in het noorden van het land ontmoetten zij vrouwen uit Congo, die massaal waren verkracht. Teruggekomen in Nederland bleek bijna niemand daar iets vanaf te weten. ‘Dat kan gewoon niet, dachten we’, vertelt Femke van Velzen over de ervaringen die zij met haar zus deelde. Hun documentaire Fighting the Silence was het gevolg.

Met Fighting the Silence wilden de zussen in eerste instantie aan het Westen laten zien wat er in Congo gebeurt. Vanuit Congo kwam vervolgens de vraag of de film ook in eigen land vertoond kon worden, om het taboeonderwerp van seksueel misbruik lokaal te doorbreken. Omdat bijna niemand elektriciteit of een dvd-speler heeft en er nauwelijks bioscopen zijn, was het idee van een mobiele cinema snel geboren.

Met een fourwheeldrive, beeldscherm, projector en speakers rijdt het Congolese team naar afgelegen gebieden om op een voetbalveld of dorpsplein het scherm op te zetten en de film te draaien. Honderden, soms zelfs duizenden mensen komen op de vertoningen af. Femke van Velzen: ‘Voor sommigen is het de eerste film die ze ooit hebben gezien. Ik heb mensen ontmoet die 30 kilometer hadden gelopen om bij de voorstelling te zijn.’

Na de film is er tijd om met elkaar te praten, onder begeleiding van een gespreksleider. ‘Mensen luchten vooral hun hart. Sommigen stellen vragen. We verwijzen naar organisaties die gespecialiseerd zijn in seksueel geweld. Vrouwen in afgelegen gebieden weten vaak niet eens van het bestaan van die organisaties af.’ In mei ging hun nieuwe project van start: filmvertoningen voor de daders, die meestal militairen zijn. De zusjes maakten zes korte educatieve films, die met de mobiele cinema gaan rondreizen, tussen de verschillende posten van het nationale leger. ‘De meeste organisaties in Congo richten zich op de slachtoffers, maar het is belangrijk ook de kern van het probleem aan te pakken. Onder de daders zitten zieke geesten en ook jongens waarbij je de menselijke kant ziet. Ik geloof erin dat je hen kunt raken en veranderen.’