groen gas

Verborgen gasreserves in rioolslib

Autorijden en koken op je eigen uitwerpselen. Het idee is even wennen, maar het kán wel: van ons afvalwater is namelijk groen gas te maken. Waternet en het Afval Energie Bedrijf starten dit jaar een pilot in Amsterdam West.

‘Eigenlijk is de techniek al heel oud,” zegt Jos van der Meer, projectleider energie en grondstoffen bij Waternet. “Tot het einde van de Tweede Wereldoorlog zetten mensen al tonnen op de sloot, om moerasgas dat uit de sloot opborrelde op te vangen. Om op te koken.”

Moerasgas ontstaat tijdens het rottingsproces van organisch materiaal, meestal plantaardige resten, in slib. Aardgas, de fossiele brandstof die we gebruiken om te koken en onze huizen te verwarmen, is ook ontstaan uit rottend materiaal en bestaat net als moerasgas grotendeels uit methaan (CH4).

Net als in slootjes zit er slib in rioolwater. Dit afvalwater gaat naar zuiveringsinstallaties, die het vervuilde water schoonmaken en het water van het slib scheiden. Van der Meer: “De grote hoeveelheid slib die dat oplevert, moet verwerkt worden.”

Tijdens de vergisting van het slib ontstaat biogas dat omgezet kan worden naar bruikbaar aardgas. Van der Meer: “Dat noemen we groengas omdat het CO2-neutraal is. De techniek is niet nieuw. Wel nieuw is dat we het groene gas tegenwoordig in het reguliere gasnet mogen invoeren. Tot voor kort was dat niet toegestaan. Nu dit wel mag, en de techniek steeds goedkoper wordt, zie je steeds meer van dit soort initiatieven in Nederland.”

Zo gaat Waternet naast de waterzuiveringsinstallatie in Amsterdam-West een groengasfabriek bouwen waarin biogas wordt omgezet naar bruikbaar, groen aardgas. In biogas zit namelijk maar zestig procent methaan, dat gehalte moet worden verhoogd naar 88 procent, het methaangehalte van aardgas. Verhoging van het methaangehalte gebeurt door kooldioxide (CO2) uit het biogas te verwijderen. Daarnaast moeten kleine vervuilingen uit het biogas worden gehaald om het bruikbaar te maken, zodat mensen erop kunnen koken of hun huis te verwarmen.

Het gewonnen groene aardgas wil Waternet in eerste instantie gebruiken als brandstof voor auto’s en vrachtwagens. Van der Meer: “Naast onze zuiveringsinstallatie bouwen we een tankstation. We gaan daar eerst onze eigen auto’s op laten rijden, maar er kunnen straks ook vuilniswagens, bussen en particulieren groengas tanken. Dat is goedkoper dan benzine en beter voor het milieu.”

Amsterdammers produceren samen zo’n zestig miljoen kubieke meter afvalwater per jaar. Uit het slib daarvan verwacht Waternet het komende jaar ongeveer drie miljoen kubieke meter biogas uit te winnen. Van der Meer: “Maar met nog meer innovatieve optimalisaties van ons systeem halen we daar over een paar jaar tien miljoen kubieke meter biogas uit.” Daarop kunnen circa vijfduizend auto’s het hele jaar rijden, of 15.500 huishoudens koken en hun huis verwarmen.

Dat gebeurt al bij de zuivering van Waternet in Mijdrecht. Daar gaat het groene gas direct het gasnet in. Particulieren kunnen het kopen via bijvoorbeeld Greenchoice. Maar zover is het in Amsterdam nog niet. “De kosten voor particulier gebruik zijn nog vrij hoog. Burgers moeten bereid zijn meer te betalen, of de overheid moet de energiebelasting voor groen gas verlagen.”